Trening Umiejętności Społecznych (TUS) – wsparcie w emocjach i relacjach dziecka
Są dzieci, które wybuchają złością przy najmniejszej frustracji, trudno im powiedzieć, co czują, albo nie wiedzą, jak dołączyć do zabawy rówieśników. Bywają też takie, które cicho się wycofują i mają poczucie, że „nie pasują". Za takimi zachowaniami często nie stoi „zły charakter", tylko brak narzędzi: umiejętności, których dziecko jeszcze się nie nauczyło albo które trudno mu wykorzystać w emocjach. Trening Umiejętności Społecznych (TUS) pomaga je zdobywać, krok po kroku i w bezpiecznych warunkach.
Czym jest Trening Umiejętności Społecznych?
TUS to zaplanowane zajęcia, na których dzieci i młodzież uczą się, jak rozumieć własne emocje i emocje innych, jak o nich mówić i jak zachowywać się w relacjach z ludźmi. W ALTER szczególną uwagę poświęcamy temu, by dziecko poprawnie rozpoznawało i nazywało swoje emocje. To podstawa wszystkiego, co dzieje się dalej: gdy dziecko wie, co czuje, łatwiej mu wybrać, jak zareagować.
Umiejętności społeczne można się nauczyć, podobnie jak czytania czy jazdy na rowerze. Potrzebne są jednak przykład, praktyka, powtarzanie i życzliwa informacja zwrotna. Taką przestrzeń do ćwiczeń daje TUS.
Nad czym pracujemy podczas TUS?
Zajęcia obejmują kilka powiązanych ze sobą obszarów:
Emocje
- poprawne rozumienie i nazywanie emocji,
- bezpieczne przeżywanie emocji i reagowanie na nie,
- mówienie o tym, co się czuje,
- kontrolowanie zachowania w silnych emocjach, np. w złości.
Poczucie własnej wartości
- budowanie wiary w siebie i samoakceptacji,
- korzystanie z własnych mocnych stron,
- dawanie i przyjmowanie komplementów.
Komunikacja i asertywność
- asertywne wyrażanie swojego zdania,
- przyjmowanie krytyki, odpowiadanie na nią i udzielanie jej w sposób, który nie rani.
Relacje z innymi
- współpraca w grupie i budowanie więzi w niej,
- przestrzeganie zasad, norm i reguł społecznych,
- odpowiedzialność za innych, gotowość do pomocy i empatia.
Dla kogo jest TUS?
TUS jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży, które mają trudności w sferze emocji i zachowania. Poniżej przykłady takich sytuacji. To wskazówki do rozmowy ze specjalistą, a nie ocena dziecka.
Silne emocje i zachowanie
- agresja wobec innych lub autoagresja,
- niekontrolowane wybuchy złości lub gniewu,
- reakcje emocjonalne nieadekwatne do sytuacji,
- trudność z nazywaniem i komunikowaniem uczuć.
Relacje i zasady
- trudność w nawiązywaniu pozytywnych relacji z rówieśnikami,
- lekceważenie zasad, reguł i norm społecznych.
Poczucie własnej wartości i szkoła
- niska samoocena i mała odporność psychiczna,
- trudności szkolne i w nauce, które mają związek z emocjami i funkcjonowaniem w grupie.
Takie trudności mogą mieć różne źródła. Czasem są związane z doświadczeniami dziecka, czasem z temperamentem, a czasem z innymi obszarami rozwoju, np. koncentracją uwagi, przetwarzaniem bodźców albo spektrum autyzmu. Dlatego warto najpierw porozmawiać ze specjalistą, który pomoże ocenić sytuację i dobrać odpowiednie wsparcie.
Jak wygląda TUS?
W treningach umiejętności społecznych najczęściej wykorzystuje się pracę w małej grupie rówieśników, bo to w grupie najłatwiej ćwiczyć kontakty z innymi. Dzieci poznają daną umiejętność, a następnie ćwiczą ją w praktyce, np. w rozmowie, zabawie lub krótkich scenkach. Zajęcia są prowadzone tak, by dziecko czuło się bezpiecznie, bez oceniania i porównywania. Dobiera się je do wieku, a aktywności mają formę zabawy lub ćwiczeń dostosowanych do uczestników.
Szczegółowy sposób prowadzenia zajęć, ich długość i częstotliwość ustalamy w zależności od potrzeb dziecka i grupy. Zakres oferty może się różnić w zależności od placówki, dlatego warto je poznać przy kontakcie.
Rola rodzica
To, czego dziecko uczy się na zajęciach, najlepiej utrwala się w domu, w codziennych sytuacjach. Rodzic jest ważnym partnerem w tym procesie: może pomagać dziecku nazywać emocje („widzę, że jesteś zły”), pokazywać własne sposoby radzenia sobie z trudnymi uczuciami, doceniać wysiłek i wspólnie wracać do tego, co udało się na zajęciach. Podpowiadamy, jak to robić, nie dokładając rodzicom kolejnych obowiązków.
Efekty TUS – czego można się spodziewać?
Rodzice dzieci uczestniczących w tego typu zajęciach często obserwują, że dziecko:
- lepiej rozumie i nazywa to, co czuje,
- spokojniej reaguje w trudnych sytuacjach,
- chętniej nawiązuje kontakty i lepiej współpracuje w grupie,
- ma więcej wiary w siebie.
Tempo zmian jest u każdego dziecka inne i zależy m.in. od rodzaju trudności, regularności udziału w zajęciach i wsparcia w domu oraz w szkole. Nie obiecujemy z góry konkretnych efektów ani terminów.
TUS a Wczesne Wspomaganie Rozwoju
Zajęcia prowadzone w ramach Wczesnego Wspomagania Rozwoju (WWR), czyli bezpłatnego programu dla dzieci od urodzenia do 7. roku życia, są w pełni bezpłatne. Aby skorzystać z WWR, potrzebna jest opinia o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju, wydana przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną, oraz wniosek rodzica lub opiekuna prawnego. Zakres i organizacja zajęć mogą się różnić w zależności od placówki, dlatego szczegóły dotyczące TUS warto ustalić przy kontakcie.
Najczęściej zadawane pytania
Skąd mam wiedzieć, że moje dziecko potrzebuje TUS?
Wskazówką mogą być częste wybuchy złości, trudność z nazywaniem emocji, konflikty z rówieśnikami, unikanie grupy, niska pewność siebie lub trudności z przestrzeganiem zasad. Pojedyncze sytuacje zdarzają się każdemu dziecku. Jeśli trudności utrzymują się dłużej, porozmawiaj ze specjalistą.
Dla jakiego wieku jest TUS?
TUS jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży. Szczegóły dotyczące grup wiekowych w wybranej placówce warto ustalić przy kontakcie.
Czy TUS jest tylko dla dzieci z agresją?
Nie. TUS pomaga zarówno dzieciom, które reagują silnie i gwałtownie, jak i tym, które się wycofują, mają niską samoocenę albo trudno im nawiązać relacje. Zajęcia dotyczą emocji i kontaktów z ludźmi w ogóle.
Czy dziecko będzie się czuło oceniane albo wyróżniane?
Zależy nam, żeby zajęcia były bezpieczną przestrzenią do ćwiczeń, bez oceniania i porównywania. Dziecko uczy się w swoim tempie, a błędy są częścią nauki.
Czy trzeba mieć diagnozę, żeby zacząć TUS?
Nie zawsze. Zwykle zaczynamy od rozmowy i oceny, z jakimi trudnościami zmaga się dziecko. W razie potrzeby możemy zaproponować diagnozę psychologiczną, która pomoże zrozumieć przyczyny. Skontaktuj się z nami, a podpowiemy odpowiednią ścieżkę.
Jak długo trwa TUS?
To zależy od potrzeb dziecka i formy zajęć. Plan i postępy omawiamy z rodzicami na bieżąco.
Ile kosztuje TUS?
Zajęcia prowadzone w ramach Wczesnego Wspomagania Rozwoju są w pełni bezpłatne. Informacje o kosztach TUS w wybranej placówce uzyskasz, kontaktując się z nami.
Czy mogę zgłosić się, mieszkając w innym mieście?
Tak. Nasze poradnie nie są objęte rejonizacją i przyjmują pacjentów niezależnie od miejsca zamieszkania.
Umów diagnozę psychologiczną
Jeśli zastanawiasz się, czy rozwój Twojego dziecka przebiega prawidłowo, lub chcesz po prostu lepiej je zrozumieć – skontaktuj się z wybraną placówką ALTER. Opowiemy, jak wygląda cały proces i pomożemy ustalić najlepszy pierwszy krok.